وتار

لە هەزار میلی خەباتی نوێی یەکێتی قەیرانی ڕاگەیاندن

سه‌مه‌د زه‌نگه‌نه‌

ئەم سەردەمە سەردەمی ڕاگەیاندن و وەدەستهێنانی زانیارییە، بەو توانایەی کە ڕاگەیاندن هەیەتی لە خستنەڕوو ، قەناعەتپێهێنانی سیاسی و پێکهێنانی ( بیر ) و ( ڕا ) ی گشتی کۆمەڵگە .

پارتی سیاسی پەنا بۆ سەرجەم شێوازو هۆکارەکانی ڕاگەیاندن دەبات لە پێناو وەدەستهێنانی ئامانجەکانی و بانگەشە بۆ ئایدۆلۆژیاکەی .

لەم بەشەدا هەوڵدەدەین ڕاگەیاندنی سیاسی یەکێتی نیشتمانی کوردستان و گرنگی و کاریگەری و ئەو گیروگرفتانەی ڕوبەڕوی دەبنەوە شرۆڤە بکەین کە بێتواناو دەستەوەستانە لە گەیاندنی ئەو پەیامەی پێویستە جێبەجێی بکات و کەمتەرخەمە لە گەشەپێدانی هەستی سیاسی ئەندامان و جەماوەری یەکێتی .

ئەگەر لە ڕوی مێژوییەوە بەراوردێکی نا مەنتیقی بکەین لە نێوان ڕاگەیاندنی یەکێتی لە سەردەمی شاخ و ساڵانێکی دوای ڕاپەڕینیش لەگەڵ ڕۆژگاری ئەمڕۆی ڕاگەیاندنی یەکێتی ، دەتوانین بڵێین ڕاگەیاندنی ئەو مێژوەی یەکێتی کاریگەرترو بنیاتنەرترو هاوچەرخانەترو دیموکراسیتر بووە ، تەنها ڕادیۆیەک ( دەنگی گەلی کوردستان ) ڕۆڵێکی کاریگەری دەگێڕا لە جۆشدان، دروستکردنی هەستی سیاسی ، بڵاوکردنەوەی ئایدۆلۆژیا ، گوتاری سیاسی ، گەشەو هاندانی سیاسی ، بەڵام ئێستا ئەگەر هەڵە نەبم زیاتر لە حەوت تەلەفزیۆن ، دەیان ڕادیۆ ، سەدان سایت و پەیج ، بارودۆخەکەش بەو شێوەیە کە کەس ئیرەیمان پێنابات .

لەو سەردەمەدا مام جەلال هەبوو ، خۆی نوسەرو ڕوناکبیرو پارێزەری ڕوناکبیران و ڕاگەیاندکارانی یەکێتی بوو ، (زۆربەی یەکێتیەکان سەگوەڕەکەی حەمەی موکریان لە یادە کە چی بەزمێکی نایەوە ، بەڵام مام جەلال بە سەرکردە ناڕازیەکانی وت : ئێوەش بنوسن و وەڵامی بدەنەوە ) ، من لەو باوەڕەدام نوسەران و ڕاگەیاندکارانی یەکێتی ئەو کاتەی شاخ دەرونیان ئارامترو داهێنەرتر بوون لە ڕاگەیاندکاران و نوسەران و ڕوناکبیرانی ئێستا . لە سەردەمی شاخ دا و هەتا ڕۆژگارێکی دوای ڕاپەڕین سەدان ڕوناکبیرو ڕاگەیاندکارو نوسەرو شاعیر و هونەرمەندو میوزیکزان و گۆرانیبێژ ..... هتد خزانە ئۆرگانەکانی یەکێتیەوە ، بەڵام ناپرسن بۆ زۆربەیان وەک گەڵای پایز هەڵوەرین و پاشەکشەیان کردو گۆڕەپانەکەیان چۆڵکرد ؟ ( وەڵامەکەی لە بەشی چوارەم و قەیرانی ڕوناکبیریدا دەخەینە ڕوو ) . لەو سەردەمەدا سەرکردە سەرەڕای ئەوەی لە ڕیزی یەکەمی هێڕشی چەکداریدا بو ڕوناکبیر یان هەوڵیشی دەدا خۆی ڕوناکبیر بکات ، کتێبی دەخوێندەوەو کۆڕی دەبەست ، درود بۆ ئەو سەردەمە ، ئەو عەسرەی مام جەلال لەسەر پیتێک ، وشەیەک ، هەڵگێڕانەوەی زانیاریەک ، هەندێکجار فاریزەو خاڵی کۆتایی ڕستەیەک ، بەرنامەیەکی تەلەفزیۆنی دەهاتە دەنگ و دەیوت ( ئەزی تیا شەرمەزار دەبم ) .لە ۲۰۱۱/۸/۱۹ من بابەتی (مامە گیان کام هەستانەوەی یەکێتیت مەبەستە ) لە کوردستانی نوێ بڵاو کردەوە ، سزایان دام و هەتا ئێستەش بابەتیان بۆ بڵاونەکردومەتەوە .

نەتانپرسی دەیان نوسەرو ڕوناکبیری لە ناخەوە یەکێتی بۆچی بابەتەکانیان لە ڕوداوی پارتی و سایت و پەیجە سێبەرەکاندا بڵاو دەکەنەوە ؟ لە بری ئەوەی نوسەرانی یەکێتی ڕێگەیان پێبدرایە بەو پەڕی ئازادیەوە لە ڕۆژنامەکانی یەکێتی بابەتەکانیان بڵاو بکەنەوە ، ڕۆژێک لە ترسی تێکنەچونی ڕێکەوتنامەی ستراتیژی ، ڕۆژێکی تر زویر نەبونی ئیسلامیەکان و ڕۆژێک ڕاگرتنی دڵ و هەستی بزوتنەوەی گۆڕان ، هەر ڕۆژەی بە بیانویەکەوە دەرگای بڵاوکردنەوەی بابەتەکانیان دادەخست و دەیانگوت : (لەگەڵ سیاسەتی ڕۆژدا ناگونجێت ).

زۆربەی ئامادەکارو پێشکەشکاری تیڤیەکانی کەی ئێن ئێن و ئێن ئارتی و ڕوداو و کوردستان بیست و چواریش یان یەکێتی بون یان لە تیڤیەکانی یەکێتی کاریان کردوە !
یەکەم ڕۆژنامەی بە ناو ئەهلی (ئەمڕۆ) یەکێتی بودجەکەی دابین دەکرد ، فریاد هیرانی سەرنوسەری ، یەکێتیەکی عەیارە بیست و چوار بوو ، لەسەر بابەتێک وەزیری ڕۆشنبیری ئەوکاتە کە یەکێتی بوو دایخست و فریادیش بەند کرا ، لەو ڕۆژەوە فریاد لە گوندێکی دورە دەست دەژی و یەکێتیش نیە .

لە سەردەمی عارف قوربانی دا تەلەفزیۆنی کەرکوک لە لوتکەی چاکی و چالاکیدا بوو ، عارفیان دەرکردو ئێستەش دەڵێن پارتیە !
من هەتا ئێستەش نەمزانی کێ بەرنامەو ستراتیژی ڕاگەیاندنی یەکێتی دادەڕشت ؟ بەڵام ئەوەندە دەزانم هەرچی بوەو ڕویداوە بە گوێرەی ڕێژەی مەعریفەو شارەزایی ، میزاجی بەرپرسەکان و ئەو ڕۆژەی تێیدا دەژیان و تەکەتولەکانیان ڕاگەیاندنی یەکێتی ئاراستە کراوەو جوڵێنراوە . هەچ هەڤاڵێک دەبوە بەرپرسی مەکتەبی ڕاگەیاندن ، لەوێشەوە بەڕێوەبەری تەلەفزیۆن و ڕادیۆ و ڕۆژنامەکان ، بە ئارەزوی خۆی و یان بە ئەمری تەکەتولەکەی دەیان کادیری ڕاگەیاندن ئەگەر لە کارەکەشیدا سەرکەوتو بوایە دەردەکرا یان پەراوێز دەخرا (دەیان نمونەمان هەیە ).

ڕێبازی نوێ ، تاقانەکەی یەکێتی و شۆڕشی نوێ ، د. شوان سەرنوسەرو من بەڕێوەبەری نوسینی بوم ، یەکێتیەکان شایەدی ژمارەکانی و بە پێزی بابەتەکانی دەدەن ، لە پڕێکا بەرپرسی مەکتەبی ڕێکخستن گۆڕا ، بەرپرسی نوێ بە گومانی ئەوەی ئێمە تەکەتولی دژە ئەوین گووتی من ڕوناکبیری و ڕێبازی نوێم گەرەک نیە ) لەو ڕۆژەوە ئەو گۆڤارە ئازیزو شیرینەی دڵی یەکێتیەکان ڕوناکی نەدیوە!!

بەڵگە نەویستە ڕاگەیاندنی سیاسی لقێکە لە ڕاگەیاندنی گشتی ، بەوەش جیا دەکرێتەوە ئەو توانایەکی زۆرتری هەیە لە کارلێکردن و قەناعەتپێهێنان و گرنگی دەدات بە ڕوماڵکردنی بابەتە سیاسیەکان و جێبەجێکردنی ئامانجەکانی پارتێکی سیاسی . بۆ ئەوەی زیاتر تێبگەین لە چەمکە گشتیەکەی ڕاگەیاندنی یەکێتی پێویستە ژینگە یان دەوروبەری سیاسی یەکێتی بناسین ، مەبەست لە ژینگەی سیاسی : ئەو نێوەندە ، یان بوارە مەکانیەیە کە پارتێکی سیاسی تێیدا دەژی و چالاکی تێدا ئەنجام دەدات ، کاری لێدەکات و دەکەوێتە ژێر کاریگەریەوە ، دەوروبەری سیاسی یان ژینگەی سیاسی سیستمێکی دینامیکی ئاڵۆزو تێکچڕاوە ، لە ڕێگەی کارلێکی مەعریفیەوە لەگەڵ ئەندامانی حزب و سلوکی سیاسی تاکەکانی ئەو پارتە سیاسیە هەڵسوکەوت دەکات .

بە درێژایی مێژوی یەکێتی نیشتمانی کوردستان ، ژینگەیەکی چاک و پاراوی هەبوە بۆ کارکردنی ڕاگەیاندنەکەی ، من لەو باوەڕەدام ژینگەی سیاسی یەکێتی ، ڕونتر بڵێین زۆنی سەوزی کارکردنی یەکێتی لە هەموو ناوچەو ژینگەکانی تری کوردستان لەبارترو پاراوترو وەرگرترو وریاتر بوەو زۆرترین کارلێکی مەعریفی هەبوە لەگەڵ سیاسەتەکانی یەکێتی و سلوکی سیاسی سەرکردەو ئەندامەکانی ، لەگەڵ ئەوەشدا ئەو ژینگە مەکانی و سیاسیەی یەکێتی (بە تایبەتی سلێمانی ) خێراترین وەرگرتن و دانەوەو کاردانەوەی هەبوە بۆ ڕوداوەکان ، لەبەر ئەو هۆکارە یەکێتی و سیاسەت و ژمارەو جەماوەرەکەی هەمیشە لە سلێمانیدا لە هەڵبەزو دابەزو مەدو جەزرو کەمکردن و زیاد کردندا بوە ، بۆیە یەکێتی پێویستی بە ڕاگەیاندنێک هەبوە لەگەڵ بارودۆخ و هەڵچون و داچونەکاندا ئەمیش بگۆڕێت و چەقبەستوی ئایدۆلۆژیایەکی مردوو نەبێت ، پێویستە بەردەوام بەرنامەی نوێی هەبێت بەرابەر قەیران و سەرهەڵدانی ویست و داواکاری ژینگە سیاسیەکەی .
لێرەدا پرسیارێکی جەوهەری سەرهەڵدەدات :

ئایا ڕاگەیاندنی یەکێتی لە ئاست وریایی جەماوەرە ژینگەییەکەیدا بوە ؟ دەتوانین بۆ سەردەمێکی کۆن بڵێین بەڵێ ، بۆ ئەو کاتانەی شەوان لە بڵندگۆی شارەوە سرودی (مەشخەڵان)و دەنگی فیشەکی پێشمەرگە تێکەڵاو دەبوو ، بۆ ئەم سەردەمەش نەخێر ، چونکە مەشخەلان بوو بە پڕکردنی گیرفان .

لە ڕۆژگاری ئەمڕۆدا ڕاگەیاندنی یەکێتی نەک پێشەنگ و ڕێپیشاندەری جەماوەرەکەی نیە ، هاوتەریبیشی نیەو هەمیشە دوای ڕوداو و تەنگژەو قەیرانە سیاسیەکانی ژینگەو زۆنەکەی دەکەوێت ، ڕەنگە بڵێن وا نیە ، ئەدی خێرە یەکەم تیڤی لە کوردەواریا یەکێتی دایهێنا و بۆچی جەماوەرو ژینگەکەی بە ڕێکەوتیش سەیری ناکەن؟ خێرە وەکو پەتایەکی وەرزی ساڵێک یان چەندساڵ جارێک تیڤیەک بە تاقی تەنها بۆڕ بە سەرجەم ڕاگەیاندنەکانی یەکێتی دەدات ؟ (کەی ئێن ئێن و ئێن ئاڕ تی) وەکو نمونە ، ئەدی خێرە پەیجێک، سایتێک لە کوردستانی نوێ زیاترجەماوەرو بینەرو خوێنەری هەیە؟؟

سیاسەت لەم سەردەمەدا بنەماو تا ڕادەیەکیش تیۆریا باوەکانیش لە دەستداوە ، جاران سیاسەتکردنیش نوخبەی سیاسی دەیکرد ، بەڵام لەم سەردەمی تەکنەلۆژیاو بەرژەوانخوازیەدا و لەم ڕۆژگارەدا ئەوەی دەستی ڕاستی لە چەپی جیا بکاتەوە دەتوانێت سیاسەت بکات ، ئێستە لە سەرتاسەری جیهاندا سێ فاکتەر یان بنەما ئاراستەو کایەکانی سیاسەت دیاری دەکەن ، ئەوانیش ( ئابوری ، هەواڵگری ، ڕاگەیاندن ) .

لەبەر ئەو هۆکارانەی بەشێکیمان باسکرد پێویستە داڕێژەرانی مێژوی نوێی دوای کۆنگرەی چوارەم ، بە تایبەتی سەرۆکەکەی ، بۆ ڕاستکردنەوەو داڕشتنەوەو هەستانەوەی ڕاگەیاندنی یەکێتی نیشتمانی کوردستان ، ئەم پێشنیارانە بە هەند وەربگرن 
و کاری لەسەر بکەن :-

۱-قەناعەتی تەواو بەو ڕاستیەی کە ڕاگەیاندن سەرەکیترین و گرنگترین هۆکارەکانی سەرکەوتن و نوێبونەوەی یەکێتیە ، بە تایبەتی سەرۆکی یەکێتی ئەو ڕاستیەی لە لا بێت کە سەرەڕای تواناو لێهاتویی و گەنجیەکەی ، بە بێ بەرنامەیەکی تۆکمەو کەسانێکی پسپۆڕ لە ڕاگەیاندندا ڕەنج بە خەسار دەبێت و ڕاگەیاندن بەهێزترین چەکی بەکارهاتویەتی بەرابەر یارو نەیارو قەیرانەکان .

۲-ڕەخساندنی ئازادی تەواو و پێدانی زانیاری پێویست بە ڕاگەیاندنەکانی حزب ، نەک وەکو جاری جاران لە ناو کۆبونەوە نهێنیەکانیشەوە بەرپرسەکان بە مەسجی مۆبایلەکانیان نهێنیەکانیان دەدایە سێبەرەکان و دەبوایە ڕاگەیاندنی یەکێتی لەوانەوە وەریبگرن .

۳-یەکخستنەوەو ڕێکخستنەوەی تیڤیەکانی یەکێتی ، لەجیاتی کوردسات و گەلی کوردستان و کەرکوک و هەولێرو بادینان و ....یەک سەتەلایتی مەرکەزی ئاراستەکراوی هەمەڕەنگ و زمان و ناوچەو کەلتورو ....هتد هەبێت گرنگیدانی زیاتر بە ڕادیۆی دەنگی گەلی کوردستان ، ئەو ڕادیۆیەی سەدان گەنجی کوردستانی ناردە شاخ و بون بە پێشمەرگە .

٤-دابینکردنی نوێترین تەکنەلۆژیای سەردەم بۆ ڕاگەیاندنی یەکێتی .

٥-تەرخانکردنی بودجەیەکی شایستەو شیاو، موچەی کارمەندەکانی ڕاگەیاندن بە شێوەیەک بێت بەراورد نەکات لەگەڵ کارمەندانی ڕاگەیاندنی حزبەکانی تر .

٦-گێڕانەوەو ئاشتکردنەوەو دڵدانەوەی کادیرو کارمەندە زویرو دڵشکاوەکانی ڕاگەیاندن ، ئەوانەی تەکەتول و میزاج ڕاوی ناون ، کەمیش نین ئەوانەی پسپۆڕی بوارەکەن و ئێستاش موقیمی ماڵەکانیانن .

۷-دوا شت و گرنگترین شتێک کە پێویستە سەرۆکی یەکێتی جێبەجێی بکات بنەبڕ کردنی تەکەتول و دەستی تەکەتول و هەتا سێبەری تەکەتولە لەناو ڕاگەیاندنەکانی یەکێتی نیشتمانی کوردستان .

ژمارەی خوێنەر   ‌ 159‌
4/21/2020 5:43:28 PM
زیاتر...
هونەر تۆفیق
سه‌مه‌د زه‌نگه‌نه‌
عەبدوڵای مەلا نوری
کاروان گەزنەیی